VĨ THANH : NỮA KIA CỦA SƠN HẢI
Buổi sáng rạng đông tại công trường khảo cổ Điền Nam nọ, đã thay đổi mọi thứ.
Ban đầu, đó chỉ là vài mảnh gốm có màu sắc hơi sẫm và chất liệu cứng khác thường nằm lăn lóc ở một góc hố khai quật.
Cho đến khi Tiểu Cố, cô sinh viên thực tập phụ trách công đoạn làm sạch, phát hiện ra những vết xước có quy luật đó hoàn toàn không phải do biến đổi lò nung hay do rễ cây tạo thành.
"Thầy ơi," Giọng cô hơi run rẩy
"Trên này... hình như là chữ."
Ba tháng sau.
Khi loạt ảnh quét độ phân giải cao đầu tiên và báo cáo giải mã sơ bộ xuất hiện trên diễn đàn học thuật nội bộ, toàn bộ viện khảo cổ đã chìm trong sự chấn động kéo dài.
Đó không phải là công văn của chính quyền, không phải là văn bia mộ chí, thậm chí cũng không phải là văn bản cá nhân thông thường.
Đó là một kho lưu trữ cá nhân được khắc bằng ít nhất ba hệ thống chữ viết hỗn hợp, với cấu trúc cực kỳ chặt chẽ.
Giáo sư Lý - đội trưởng đội khảo cổ đã im lặng hồi lâu trong cuộc họp khẩn cấp, cuối cùng lên tiếng:
"Chúng ta có thể... đã đào được một đoạn lịch sử bị cố ý chôn vùi."
Quá trình giải mã trọn vẹn 《Phục Lưu Nê Bản》 (Những phiến đất sét Dòng chảy ngầm) mất tới 4 năm.
Một nhóm nghiên cứu liên ngành bao gồm các học giả về cổ tự, lịch sử phụ nữ và lịch sử khoa học công nghệ, đã làm việc trong trạng thái gần như biệt lập với thế giới bên ngoài.
Đầu tiên, họ phát hiện ra một cuốn sổ tay mật mã được viết bằng "Nữ thư" (chữ viết dành riêng cho phụ nữ) trong lớp xen kẽ của những phiến đất sét.
Đó là "chìa khóa dành cho những người có thể hiểu được" do người ghi chép thiết lập sẵn.
Khi quá trình giải nghĩa tiến triển, sự chấn động đã lan rộng như những gợn sóng từ giới học thuật ra ngoài.
Điểm bùng nổ đầu tiên là những ghi chép chi tiết về chiến thuật nỏ trận của "Xích Vũ doanh" trên các phiến đất sét.
Hoàn toàn khác biệt với vài dòng chữ ngắn ngủi trong chính sử và được quy công cho một vị nam phó tướng nào đó.
Diễn đàn lịch sử quân sự đã nổ tung đầu tiên.
Ngay sau đó, Viện nghiên cứu kỹ thuật dệt may cổ đại đã xác nhận 9 trong số 17 phương pháp dệt may bị thất truyền được ghi chép trên các phiến đất sét, nguyên lý khoa học của chúng hoàn toàn có thể áp dụng vào thực tế.
Giới lịch sử khoa học công nghệ rúng động.
Tiếp đó là các học giả về lịch sử địa phương dựa vào những manh mối do các phiến đất sét cung cấp,
Tại các kho lưu trữ bám đầy bụi thời gian của cục lưu trữ cấp huyện ở ba tỉnh, quả thực đã tìm thấy những dòng ghi chép lẻ tẻ về "Bùi thị", "Chu thị", "Tần thị".
Mặc dù tên của họ chưa từng xuất hiện trong chính sử.
Nhưng lại nằm ở rìa của gia phả, ở tận cùng của mục "Liệt nữ truyện" trong các cuốn địa phương chí.
Thậm chí trong một cuốn sổ tay "Ghi chép chuyện lạ" của một vị nam văn nhân nào đó, cũng đã để lại những dấu vết mờ nhạt.
Mỗi một minh chứng, đều giống như một mảnh ghép.
Khiến cho thế giới vô hình của "nửa kia Sơn Hải" ấy, dần dần hiển hiện.
Sự bùng nổ thực sự trên toàn mạng lưới internet, bắt nguồn từ một đoạn video.
Tiểu Cố, nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ trẻ tuổi nhất trong nhóm, sau lần đọc bản dịch cuối cùng, đã không viết luận văn học thuật.
Thay vào đó, cô dùng tài khoản cá nhân của mình, đăng tải một đoạn video kể chuyện dài 15 phút trên nền tảng video.
Cô đã lược bỏ mọi thuật ngữ chuyên môn, chỉ giống như đang kể một câu chuyện, thuật lại cả cuộc đời của người ghi chép lên những phiến đất sét kia.
Người phụ nữ không thể tra cứu được tên khuê các, chỉ tự xưng là "Phục Lưu".
Làm thế nào mà trong lúc gia tộc gặp biến cố, trên đường lưu đày, thậm chí là trong chốn lao tù.
Với nghị lực phi thường đã thu thập, kiểm chứng,
Và cuối cùng đem cuộc đời cùng kỹ nghệ của hàng trăm người phụ nữ ở các thời đại khác nhau, khắc sâu vào những phiến đất sét này.
"Cô ấy không biết những phiến đất sét này liệu có được tìm thấy hay không,"
Tiểu Cố nhìn thẳng vào ống kính, giọng hơi nghẹn ngào.
"Cô ấy chỉ cảm thấy, cần phải có người ghi nhớ.
Ghi nhớ những người phụ nữ trị thủy, dệt vải, cầm quân, hành y,
Những người đã từng tỏa sáng trong lĩnh vực của riêng họ nhưng chưa từng được ghi chép lại.
Trong lời tựa của những phiến đất sét, cô ấy đã viết:
「 Dòng chảy ngầm chảy dưới lòng đất, không phải để nhìn thấy ánh sáng mặt trời, mà chỉ để dòng nước không bao giờ cạn kiệt. 」
Hai mươi tư giờ sau khi phát hành, lượt xem đã vượt mốc chục triệu.
# Nửa kia Sơn Hải Phục Lưu Nê Bản
# Những người phụ nữ bị lãng quên
# Sơn hải hữu lộ phục lưu khả độ
Liên tục lọt vào danh sách tìm kiếm nóng hổi nhất.
Vô số người đã viết trong phần bình luận về câu chuyện của những "nữ trưởng bối không có tên nhưng rất có bản lĩnh" trong gia đình mình.
Từ người bà ngoại biết sửa máy kéo, đến người bà thím đã giữ lại khẩu phần ăn cho cả làng trong những năm tháng biến động.
Các phương tiện truyền thông chính thống cũng vào cuộc
"Viện nghiên cứu Lịch sử chính thức công bố thành tựu nghiên cứu trọng đại về 'Phục Lưu Nê Bản'"
"Sự vọng lại của những ngọn núi im lặng: Khám phá khảo cổ tái định hình quan điểm lịch sử về giới tính"... các bài phóng sự dài kỳ tràn ngập khắp nơi.
Một bộ phim tài liệu có tên 《Phục Lưu》 dựa trên nội dung của các phiến đất sét đã bắt đầu được lên kế hoạch quay phim.
Tuyên bố sẽ do toàn bộ đội ngũ sáng tạo là nữ giới thực hiện.
Một năm sau, cuốn sách 《Lịch triều nữ tử sử bổ di Dựa trên Phục Lưu Nê Bản và các khảo chứng liên quan》 gồm ba tập với 1,2 triệu chữ (công chúng thường thích gọi bằng cái tên 《Nửa kia Sơn Hải》hơn) chính thức được xuất bản.
Trong buổi lễ ra mắt, Tổng biên tập - Giáo sư Lý không bàn luận quá nhiều về giá trị học thuật, bà chỉ nói:
"Lịch sử chưa bao giờ là một bản hợp xướng độc thoại.”
“Chúng ta chỉ là cuối cùng cũng đã nghe được, một bè trầm khác vẫn luôn hiện hữu, nhưng luôn bị chỉnh nhỏ âm lượng.”
“ 'Phục Lưu' đã chôn giấu những phiến đất sét này từ hàng trăm năm trước, có lẽ chính là đang chờ đợi một thời đại có thể hiểu được nó. “
“Đây không phải là kết thúc, đây là sự khởi đầu.”
“Bắt đầu hình thành thói quen chủ động tìm kiếm 'nửa kia Sơn Hải' trong mọi chương của lịch sử."
Tối hôm ra mắt cuốn sách mới, phía nhà xuất bản đã dùng tên "Phục Lưu", để quyên tặng vĩnh viễn và lưu trữ toàn bộ bản điện tử của cuốn sách cùng với dữ liệu quét độ phân giải cao của các phiến đất sét vào nhiều thư viện số mã nguồn mở trên toàn cầu.
Ở phía dưới cùng của trang giải thích dự án, là một dòng chữ nhỏ:
"Mọi cú nhấp chuột và lượt đọc sau này, đều là sự hồi đáp cho quãng thời gian chờ đợi dằng dặc ấy."
Khoảnh khắc quá trình tải dữ liệu hoàn tất, vô số màn hình trên khắp thế giới đồng loạt sáng lên thông báo tải xuống thành công.
Không một ai hay biết, nhưng dòng chảy ngầm trầm lặng cuộn trào suốt hàng trăm năm ấy,
Cuối cùng cũng đã phát ra âm vang dội vọng đầy uy nghiêm và rộng lớn của nó giữa biển cả kỹ thuật số.
Khoảnh khắc đó, không ai nghe thấy.
Nhưng dường như lại có vô số tiếng thở dài xuyên không gian và thời gian, cuối cùng cũng được bình yên buông xuống.
(Xin dành tặng bài viết này để tri ân tất cả những người phụ nữ đã tỏa ra ánh sáng le lói trong những kẽ hở của lịch sử, và luôn nỗ lực soi sáng cho những người đồng hành trên cùng con đường.)
—HẾT—